گزارش‌های تحقیقی که جایزه پولیتزر گرفتند (۲۰۱۸/۲ )
کاندیدای کنونی مجلس سنا؛ اغواگر پیشین دختران نوجوان

معرفی کتاب؛
عکاسی تحقیقی: استحکام و استناد روایت با تصویر

سرنوشت روزنامه‌نگاری تحقیقی در روسیه‌ی پوتین -۲
جنگ قلم با تفنگ

ارتباط کردهای طرفدار ترکیه و مخالفان عبدالله اوجالان با قتل‌های زنجیره‌ای ایران چیست؟
عسگراولادی و قتل‌های زنجیره‌ای

ششم دی‌ماه «پروژهٔ گزارش فساد و جرایم سازمان‌یافته» (OCCRP)معرفی می‌کند
شخصیت سال جرایم سازمان‌یافته چه کسی است؟

گزارش‌های تحقیقی که جایزه گرفتند (۱ـ ۲۰۱۸)
پولیتزر، جایزه واشنگتن‌پست برای افشای فساد اخلاقی کاندیدای سنا

نگاهی به روزنامه‌نگاری تحقیقی در رسانه‌های ایران و جهان
از «هُتل واترگیت» تا «شهرداری تهران»

اصلاح یا مچ‌گیری؟
نیم‌نگاهی به سینمای مستند تحقیقی

جدال با خاموشی
نگاهی به نقش شبکه‌های اجتماعی در روزنامه‌نگاری تحقیقی

نشست آن‌لاین دانشجویی با «تژا میرفخرایی» و «جواد دلیری»
چرا روزنامه‌نگاری تحقیقی در ایران ممکن نیست؟

«افق نو» عرصه اطلاع‌رسانی و آموزش روزنامه‌نگاری تحقیقی در ایران و پروژه‌ای در‌ زیرمجموعه گروه رسانه‌ای «جامعه نو» است. این فضا که از سال ۱۳۹۴ با نام «افق اقتصاد» با گرایش غالب گزارش‌های تحقیقی اقتصادی فعال بوده است، به مسیر تکامل روزنامه‌نگاری کندوکاوی در ایران اختصاص خواهد داشت.
درباره ما بیشتر بخوانید.




رسانه به قند خون مخاطب نیز اهمیت بدهد!

افق اقتصاد- علی محسنی: در سال های اخیر شاهد افت مداوم سهم روزنامه ها در سبد رسانه ها و افزایش سهم رسانه های مجازی بوده ایم. این تغییر، تفاوت های رفتاری بسیاری را ایجاد کرده است. به عنوان مثال بسیاری از شهروندان با نگاه به تیترهای صفحه نخست روزنامه ها در ابتدای صبح، لبخند به لب می آورند چون بسیاری از اخبار را دیروز و در سیر خود در فضای مجازی، خوانده اند. همین اتفاق موجب شده بسیاری خرید روزنامه را کاری بی فایده بدانند و شمارگان روزنامه ها روز به روز کاهش بیشتری پیدا کند!

تفاوت رفتاری دیگر اما در «سرعت خبردهی» نهفته است. هم اکنون کمتر کسی رسانه ای که با تاخیر اقدام به انتشار اخبار می کند، را جدی می گیرد. فضای مجازی به سرعت خبر داغ یک منبع خبری را بارها بازنشر می کند و یک رسانه نباید از انتشار خبر جا بماند. مسئولان خبرگزاری ها و سایت های خبری کاملا متوجه این مسئله هستند و انرژی بسیاری برای بازتاب سریع مهمترین اخبار داخلی و خارجی صرف می کنند.

تفاوت رفتاری دیگر «مراجعه مکرر» مخاطبان به رسانه ها در طول روز است. روزنامه ها یک بار در روز منتشر می شوند و می توانند فعالیت خود را در چند ساعت محدود متمرکز کنند تا نتیجه نهایی فردا به دست خواننده برسد. رسانه مجازی نمی تواند ساعات کار خود را محدود کند و حتی با مشکل حادی تحت عنوان «لزوم فعالیت ۲۴ ساعته» روبرو است. این مشکل نیاز به فعالیت چند شیفت نیروی کار را دارد که اتفاقی هزینه بر نیز است اما گریزی از آن نیست. رسانه با ساعات فعالیت محدود نمی تواند در فضای مجازی حضور موفقی داشته باشد.

با وجود آن که رسانه های مجازی متوجه این تفاوت های رفتاری شده اند اما به نظر می رسد یک نکته مهم را مورد توجه جدی قرار نداده اند: «دقت به میزان قند خون مخاطبان»! مخاطب در طول شبانه روز بارها به رسانه های مجازی مراجعه می کند اما این دلیلی بر آن نیست که فرض کنیم توزیع حضور مخاطب در تمامی ساعات یکسان است یا در هر مراجعه لزوما دچار حس و حالی یکسان است.

مخاطب یک انسان است و در طول ساعات شبانه روز انرژی متفاوتی دارد. او ساعت ۸ صبح و بعد از صرف صبحانه سرحال است. نزدیک به ظهر و یا بعد از صرف ناهار انرژی کمی دارد و بعد از استراحت، بعد از ظهر نیز انرژی مناسبی دارد. به این ترتیب ساعات مراجعه برای دریافت اخبار بیشتر در ساعاتی است که انرژی بیشتری دارد و همچنین در ساعات پرانرژی و یا ساعات کم انرژی خوراک خبری متفاوتی را طلب می کند.

اما چگونه رویه خبررسانی را با نمودار سینوسی انرژی مخاطبان تنظیم کنیم؟ شاید دقت به چند نکته بتواند هم مخاطب را بیشتر کند و هم رسانه را به رسانه ای جدی تر و دلپذیرتر از دید مخاطب تبدیل کند:

  • ساعات خبررسانی را می باید بر اساس انرژی مخاطب تنظیم کرد.

متاسفانه ساعات کاری بسیاری از خبرنگاران خبرگزاری ها و سایت های خبری با ساعات کاری عادی جامعه یکسان است. در حالی یک فرد صبح هنگام وارد محل کار می شود و در ابتدا دوست دارد روزنامه ها را ورقی بزند و سایت ها را مرور کند که خبرنگار نیز در این ساعت پا به محل کار گذاشته و تا زمان بررسی سوژه ها، کسب اخبار و تنظیم آن ها، اولین خروجی خود را در ساعات نزدیک به ظهر ارائه می کند: درست در زمان خستگی مخاطبان! نتیجه نیز این است که خبر چندان خوانده نمی شود و تا ساعت مناسب بعدی – ساعات بعد از ظهر – خبر در لابلای انبوه اخبار گم می شود.

در این زمینه شاید تغییر در ساعات کاری خبرنگاران ضروری می نماید. خبرنگار یا باید در ساعات قبل از ساعات ابتدایی صبح خروجی خود را ارائه کند و یا در ساعات ظهر فعال باشد تا خوراک مخاطب بعد از ظهر را ارائه کند.

  • ممکن است گفته شود در ساعات کاری غیرمعمول مانند ساعات سحرگاهی یا ساعات ظهر نمی توان اخبار داخلی مناسب تولید کرد.

این گفته کاملا درست است اما به شرط آن که نقطه ضعف بزرگ اقتصاد و رسانه های اقتصادی مان را نادیده بگیریم! اقتصاد ما دولتی است و محتوای غالب رسانه اقتصادی ما نیز بر مدار اخبار دولتی می چرخد. اگر رویه همین باشد، به طور حتم نمی توان ساعات کاری را جابجا کرد و باید در زمان کاری معمول کار خبری انجام داد. اما اگر بپذیریم سمت و سوی رسانه می باید از نگاه صرف دولتی فاصله بگیرد، این مشکل قابل رفع است. چه بسیار اخبار مهم، جنجالی و پرمخاطب روزانه که ارتباطی با اخبار دولتی ندارد. به عنوان مثال یک خبر از فعالیت بخش خصوصی و یا یک گزارش اجتماعی تکان دهنده می تواند در ساعات غیرکاری تولید شود اما برای اثرگذاری بیشتر در بهترین زمان ممکن منتشر شود.

  • با وجود آن که انرژی مخاطبان در ساعات کاری ابتدای صبح و ساعات بعد از ظهر در سطحی بالا است اما تفاوت آشکاری نیز میان این دو مقطع وجود دارد.

در ساعات ابتدایی صبح فعالیت های اقتصادی شروع می شود و مراجعه به اخبار برای بسیاری، کسب تکلیف برای شکل دهی به فعالیت روزانه است. چنین رویه ای در بازارهای سهام، طلا، ارز، مسکن، خودرو و بازارهای دیگر باب است. در چنین مواقعی، این اخبار است که مورد توجه جدی واقع می شود. هر قدر رسانه اخبار ساعات شب در جهان را به خوبی پوشش دهد یا اخبار داخلی دیشب را انتقال دهد و یا به سرعت اخبار لحظه ای را بازتاب دهد، خوراک بهتری برای مخاطب ارائه داده است. ضمن این که مخاطبی که فعال اقتصادی نیست و صرفا علاقه به کسب اطلاعات خبری دارد، نیز در ساعات صبح بیشتر به دنبال اخبار تازه است.

ساعات بعد از ظهر اما ساعاتی آرام تر است چون بازارها تعطیل هستند و مخاطب عادی نیز در منزل خود ساعاتی آرام و کم هیجان را سپری می کند. در این زمان می توان به جز اخبار، «گزارش ها» را نیز به مخاطب ارائه داد و مطمئن بود حوصله برای خواندن آن ها بیشتر است در صورتی که در ساعات پرهیجان صبح، مخاطب از کنار مطالعه گزارش های خبری یا تحلیلی عبور می کند.

لینک کوتاه:

مطالب اخیر